ممفيس قديم يا منف ( دورهء اسلامى ) قرار داشته است و بزرگترين و مشهورترين اهرام ، هرم خوفو يا خئوپس است و دو هرم ديگر ، از آن خفرن يا خفرع و ميكرينوس يا منكورع است . به نقل هرودوت ، صد هزار كارگر مدت بيست سال براى ساختن بزرگترين هرم ، يعنى هرم خوفو رنج بردند . اين هرم بر روى زمينى به مساحت سيزده ايكر « 1 » ساخته شد و قاعدهء آن 70 متر مربع و ارتفاع آن 6 / 141 متر است و تقريبا دو ميليون و نيم قطعه سنگ ، هركدام به وزن دو تن و نيم در آن به كار رفته است . نزديك اين هرم بزرگ ، مجسمه معروف ابو الهول واقع است كه داراى سر انسان و بدن شير است ؛ درازاى اين مجسمه 187 پا و ارتفاع آن 66 پاست ؛ سر اين مجسمه احتمالا سر فرعون بنا كنندهء آن است . و در سمت چپ ابو الهول هرم خفرن و در كنار آن هرم بزرگ خوفو و سپس هرم ميكرينوس قرار گرفته است . « 2 » به نوشتهء يعقوبى ، عمرو بن عاص قلعهء جيزه را در طرف غربى نيل بنا كرد و آن را پاسگاهى مرزى براى مسلمانان قرار داد و قومى را در آن سكونت داد ؛ ولى خليفهء دوم به او نوشت كه ميان من و مسلمانان آبى را حايل مساز . « 3 » اصطخرى در نيمهء اول قرن چهارم هجرى ، فقط به پلى كه ميان فسطاط و جيزه بر روى نيل بوده اشاره كرده و گفته است : پس از عبور به سوى ديگر رود ، عمارتى است كه آن را جيزه خوانند . « 4 » مقريزى مىنويسد كه بناى مسجد جامع جيزه ، در محرم 350 ق به فرمان على بن اخشيد و به دست محمد بن عبد الله الخازن آغاز شد ، ولى كافور پرخازن پيشدستى و اقدام به ساختن مسجد كرد و براى آن مستغلاتى قرار دارد . مردم جيزه قبل از آن ، نماز جمعه را در مسجد همدان برگزار مىكردند . « 5 » مقدسى مىنويسد : جيزه شهرى است در پشت رودخانهء نيل كه از جزيره « 6 » با پلى به آنجا مىروند . فاطميها اين پل را ويران كردند . شهر جيزه يك مسجد جامع دارد . شهر ، آباد و بزرگتر از جزيرهء

--> ( 1 ) . ايكر ( eykar ) يا ( acre ) ، واحد مساحت اراضى ، در ممالك انگليسى زبان ، برابر 405 / 0 هكتار ( 840 / 4 يا رد مربع است ) - دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 344 . ( 2 ) . تاريخ باستان ؛ ص 71 - 73 . ( 3 ) . البلدان ؛ ص 110 و تاريخ يعقوبى ؛ ج 2 ، ص 45 . ( 4 ) . مسالك و ممالك ؛ ص 52 . ( 5 ) . خطط مقريزى ؛ ج 1 ، ص 577 . ( 6 ) . منظور ، جزيرهء فسطاط قديم است .